Fa'aaogāga ma Galuega Fa'avae o le Phenol

O le Phenol (C6H5OH) o se tioata e leai se lanu e pei o se nila e iai sona manogi tulaga ese. E avea o se mea mata taua i le gaosiga o nisi resins, bactericides, preservatives, ma vailaʻau (e pei o le aspirin). E mafai foi ona faʻaaogaina mo le faʻamamāina o mea faigaluega taotoga, togafitia o otaota, faʻamamāina o le paʻu, faʻaitiitia le mageso, ma togafitia otitis media. O le Phenol e iai lona tulaga faʻasusu e 43°C ma e fai si solo i le vai i le vevela o le potu ae faigofie ona solo i solvents organic. A sili atu le vevela i le 65°C, e faʻafefiloi ma le vai i soʻo se vaega. E faʻaleagaina le Phenol ma e mafua ai le denaturation o porotini i le lotoifale pe a paʻi atu i ai. O vailaʻau o le phenol e paʻi atu i le paʻu e mafai ona fufulu ese i le ava malosi. O se vaega itiiti o le phenol e faʻaalia i le ea e faʻaleagaina i le quinone, ma liu piniki. E liu violē pe a faʻaalia i ferric ions, o se meatotino e masani ona faʻaaogaina e suʻe ai le phenol.

Talafaasolopito o le Mauaina
Na maua le Phenol i le tar malala i le 1834 e le foma'i Siamani o Friedlieb Ferdinand Runge, o le mafua'aga lea ua ta'ua ai fo'i o le carbolic acid. Na muamua lauiloa le Phenol ona o le foma'i Peretania lauiloa o Joseph Lister. Na matauina e Lister o le tele o maliu ina ua mae'a le taotoga na mafua mai i fa'ama'i pipisi o manu'a ma le fausiaina o le namu. Na ia fa'aaogaina se vaila'au phenol vaivai e fa'asusu ai mea faigaluega ta'otoga ma ona lima, lea na fa'aitiitia ai fa'ama'i pipisi o ma'i. O lenei mauaina na fa'atuina ai le phenol o se vaila'au fa'ama'i pipisi malosi mo ta'otoga, ma maua ai e Lister le suafa "Tama o Ta'otoga Fa'ama'i."

Meatotino Fa'akemikolo
E mafai e le Phenol ona mitiia le susu mai le ea ma fa'asusu. E iai sona manogi tulaga ese, ma o vaifofo e matuā fa'asusu e suamalie lona tofo. E matuā 'a'ai ma e tali atu i vaila'au. E tali atu ma aldehydes ma ketones e fausia ai phenolic resins ma bisphenol A, ma le acetic anhydride po'o le salicylic acid e gaosia ai le phenyl acetate ma le salicylate esters. E mafai fo'i ona faia ni tali halogenation, hydrogenation, oxidation, alkylation, carboxylation, esterification, ma etherification.

I le vevela masani, e malō le phenol ma e lē faigofie ona tali atu i le sodium. Afai e fa'avevela le phenol se'ia liusuavai a'o le'i fa'aopoopoina le sodium mo se fa'ata'ita'iga, e faigofie ona fa'aitiitia, ma e suia lona lanu pe a fa'avevela, ma a'afia ai le i'uga o le fa'ata'ita'iga. I le a'oa'oina atu, ua fa'aaogaina se isi metotia e maua ai ni i'uga fa'ata'ita'iga fa'amalieina i se auala faigofie ma lelei. I totonu o se fagu su'ega, e fa'aopoopo i ai le 2–3 mL o le anhydrous ether, ona sosoo ai lea ma se fasi u'amea sodium e pei o le pi. A uma ona aveese le kerosene i luga i le pepa fa'amama, ona tu'u lea o le sodium i totonu o le ether, i le mea e lē tali atu ai. O le fa'aopoopoina o sina vaega itiiti o le phenol ma le luluina o le fagu e mafai ai e le sodium ona tali vave, ma maua ai le tele o le kesi. O le mataupu faavae i tua atu o lenei fa'ata'ita'iga, o le phenol e liusuavai i le ether, ma fa'afaigofie ai lana tali atu i le sodium.


Taimi na lafoina ai: Ianuari-20-2026